ΕΦΑ Λέσβου:+30 22540 91249 efales@culture.gr

Η Κεντρική πύλη του οικισμού

Φωτογραφίες

Στην δυτική πλευρά της Πολιόχνης διανοίγεται η κύρια πύλη του οικισμού, στην οποία κατέληγε και ο κεντρικός δρόμος (102). Τόσο ο δρόμος, όσο και το άνοιγμα της πύλης φαίνεται ότι αποτέλεσαν μέρος του πρώτου κιόλας πολεοδομικού σχεδιασμού της Πολιόχνης, που τοποθετείται στην Κυανή περίοδο,  και διατηρήθηκαν στην αρχική τους χάραξη καθ΄ όλη σχεδόν τη διάρκεια ζωής του οικισμού, με προσθήκες και επιμέρους διαμορφώσεις (Eικ. 1).

Αρχικά την πύλη θα διαμόρφωνε το άνοιγμα που σχηματιζόταν στη νοητή γραμμή του νοτιοδυτικού περιβόλου, μεταξύ του λεγόμενου «Βουλευτηρίου» και της «Σιταποθήκης» Αργότερα, κατά την Πράσινη περίοδο, το άνοιγμα ενισχύθηκε ένθεν και ένθεν προς τα νότια με δύο κτιστές, αμυντικού πιθανώς χαρακτήρα κατασκευές, που στην πραγματικότητα διαμόρφωναν ένα πρόπυλο στην κεντρική είσοδο του οικισμού (Eικ. 1, Eικ 2). Από εδώ θα εξασφαλιζόταν ο έλεγχος και η επόπτευση προς την πλευρά της ενδοχώρας.  Η κατασκευή στην βόρεια πλευρά (τμήμα 23), πιθανώς ένας πύργος, είχε τραπεζιόσχημη κάτοψη και διαστάσεις  4,20 μ. χ  3,30 μ.  Η τοιχοποιία της είναι σχετικά πρόχειρη, κτισμένη από αποστρογγυλεμένους λίθους χωρίς έντονη συνεκτικότητα και με χαλαρή σύνδεση.  Η αντίστοιχη κατασκευή στη νότια πλευρά της πύλης (τμήμα 16), κατά πολύ μικρότερη της βορεινής, 1,30 χ 1,30μ., διαμορφώνει ένα είδος παραστάδας.

Κατά την ερυθρή φάση κατοίκησης, φαίνεται ότι παράλληλα με την επέκταση του οικισμού προς τα δυτικά, το πρόπυλο επεκτάθηκε με την προσθήκη νέων τμημάτων (τμήματα 20 έως 22 νότια και βόρεια αντίστοιχα).

Μία τραπεζιόσχημη κατασκευή στην είσοδο της Πολιόχνης – («πλυντήριο»)

Κατά τη περίοδο  των ανασκαφών του 1933-1935 από την ΙΑΣΑ, εξωτερικά του περιβόλου,  αμέσως Ν της κεντρικής πύλης και εντός του χώρου 17, αποκαλύφθηκε  ένα είδος δεξαμενής ή λεκάνης που φέρει τη μορφή κόλουρης ανεστραμμένης πυραμίδας (Eικ.2). Αποτελείται από μια μεγάλη πλάκα έδρασης και τέσσερις κεκλιμένους τραπεζιόσχημους πλακοειδείς λίθους που διαμορφώνουν τις παρειές (Eικ. 3, Eικ 4). Η κατασκευή αυτή εγκολπώνεται εντός τετράγωνης, κυβόσχημης, μεγαλύτερης κατασκευής, διαστάσεων 2,60μ.χ2,90μ. εξωτερικά και 1,60χ1,65 εσωτερικά. Στις δύο πλευρές της εν λόγω λεκάνης εφάπτονταν μεγάλα τμήματα λίθων. Ένας, μάλιστα, από αυτούς είχε σχήμα κυλινδρικό, όμοιο με σφόνδυλου κίονα και φαινόταν να είναι τοποθετημένος  σαν να επρόκειτο για κάθισμα. Η κατασκευή αυτή, χρονολογούμενη στην Κίτρινη φάση (ΠΕΧ ΙΙΙ), αρχικά ερμηνεύθηκε ως ποτίστρα ζώων. Προσφάτως, όμως, εντοπίστηκαν αντίστοιχες κατασκευές στον προϊστορικό οικισμό στο Παλαμάρι της Σκύρου της ίδιας περιόδου, που η χρήση τους αποδίδεται πιθανώς σε «πλυντήριο» για την επεξεργασία δερμάτων, δηλαδή ένα είδος βυρσοδεψείου. Μία τέτοια χρήση ίσως να εξυπηρετούσε και η χτιστή κατασκευή έξω από τον περίβολο της Πολιόχνης

Γιάννης Σουκάντος  – Αρχαιολόγος

Θέση στο Χάρτη