ΕΦΑ Λέσβου:+30 22540 91249 efales@culture.gr

Μέγαρο 317 (Ο “Ναός”)

Φωτογραφίες

Στο υψηλότερο σημείο του λόφου της Πολιόχνης, που παραπέμπει σε ακρόπολη φύσει και θέσει, δεσπόζει ελεύθερο από άλλες κατασκευές το μέγαρο 317. Στη τελευταία του, ορατή σήμερα, οικοδομική φάση, είναι τραπεζοειδές σε κάτοψη με εσωτερικές διαστάσεις 7,5 Χ 2,7-3,9μ. και τη θύρα στη νότια στενή πλευρά. Το μέγαρο ανοίγεται αμέσως μετά τη μεσολάβηση του προθαλάμου του στην κεντρική αρτηρία 105, στην πλατεία και το πηγάδι 106, δηλαδή σε κοινόχρηστο χώρο.

Το μέγαρο 317

Η πλατεία 106 διαπιστώθηκε ότι στην τελευταία οικοδομική φάση δεν ήταν πλέον προσβάσιμη από το δυτικό –και πιο ευπρόσβλητο- τμήμα του οικισμού. Η κατασκευή νέων χώρων στο δυτικό τμήμα της παρόδου 111, ανάμεσα στις νησίδες V & VI, ανέκοψε την πρόσβαση τόσο στην πλατεία όσο και στο πηγάδι της.

Μια τέτοια εξέλιξη εγείρει προβληματισμούς αλλά και υπαινιγμούς τόσο για επεισόδια κρίσης ενδοκοινοτικά –περιορίζεται η πρόσβαση στο εσωτερικό- όσο και για τον ρόλο τελικά του κτηρίου 317 που, αν και δεσπόζει ελεύθερο το ίδιο στον χώρο με απρόσκοπτη την πρόσβαση στην πλατεία και το νερό της –πρόκειται λογικά για το ήμισυ της υδροδοτικής δυνατότητας του οικισμού- το ίδιο φαίνεται να προφυλάσσεται τελικά από την υπόλοιπη στεριά με χώρους ανάσχεσης της πρόσβασης σε αυτό από την ευάλωτη δυτική πλευρά, δηλαδή την πλευρά της ενδοχώρας εκτός του οικισμού.

Ωστόσο, η απουσία μέριμνας για την εξασφάλιση έστω υποτυπώδους ιδιωτικότητας προσδίδει ενδεχομένως δημόσιο χαρακτήρα στο κτήριο. Στο εσωτερικό του, οι σκελετοί δύο ενήλικων ατόμων βρέθηκαν σε τέτοια θέση, ώστε να υποδεικνύεται ότι αυτοί εγκλωβίστηκαν εκεί την ώρα του μεγάλου σεισμού και καταπλακώθηκαν από λίθους, πριν καταφέρουν να διαφύγουν.

Πρόκειται για ιδιαίτερη περίπτωση κτηρίου στην Πολιόχνη για επιπλέον λόγους πέρα από τη δεσπόζουσα θέση του.

  1. Αποτελεί μοναδική περίπτωση στον τύπο του ελεύθερου μεγάρου. Όλα τα υπόλοιπα κτήρια στην Πολιόχνη, σε όλη τη διάρκεια της 3ης χιλιετίας, είχαν προσαρτημένους στο μέγαρο επιπλέον χώρους.
  2. Το κτήριο ιδρύθηκε σε αυτή τη θέση ήδη από την πράσινη οικοδομική φάση της Πολιόχνης (ΠΕΧ ΙΙ) και ανακατασκευάστηκε τουλάχιστον 5 φορές κατά τις επόμενες περιόδους στην ίδια θέση και προσανατολισμό, με μικρές αποκλίσεις στο μέγεθος και μετατοπισμένο κάθε φόρα προς Νότο.
  3. Η κατασκευή του, αδρή και στιβαρή, εντυπωσιάζει καθώς ξεχωρίζει από όλα τα υπόλοιπα κτήρια στην Πολιόχνη. Οι τοίχοι του είναι ισχυροί, περιλαμβάνουν μεγάλες μονολιθικές ψαμμιτικές πλάκες εγχώριας προέλευσης (με μήκος έως και 1,8μ. σε μια περίπτωση), αλλά και κροκάλες. Χαμηλά όρθιες πλάκες επενδύουν εξωτερικά τον ανατολικό του τοίχο σε όλο του το μήκος σαν ορθοστάτες, μοναδικό παράδειγμα στην Πολιόχνη.

Η παλαιότερη υπόθεση λειτουργίας του κτηρίου ως ναού δεν στηρίζεται ούτε από τα ευρήματα, καθώς δεν εντοπίστηκε κάποιο εύρημα ή κατασκευή συμβολικού ή έστω μη χρηστικού χαρακτήρα, ούτε από τα διαθέσιμα παράλληλα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην ευρύτερη περιοχή.

Θέση στο Χάρτη