ΕΦΑ Λέσβου:+30 22540 91249 efales@culture.gr

Νησίδα VIII/ Κτίριο Α (Μέγαρο 605)

Φωτογραφίες

Οι χώροι του κτηρίου A (601-616), αναπτύσσονται στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα της νησίδας VIII. Η ανέγερσή του ανάγεται στην κίτρινη οικοδομική φάση του οικισμού (ΠΕΧ ΙΙΙ, 2200-2000 π.Χ.) και σε αυτό αναγνωρίζονται επιπλέον οικοδομικές υποφάσεις, κυρίως προσθήκες και διευθετήσεις ανοιγμάτων και διόδων κυκλοφορίας. Το σύνθετο μεγαροειδές κτήριο αρχικά ανοιγόταν απευθείας σε δημόσιο χώρο, στην πλακόστρωτη πλατεία (103), που συνιστούσε χώρο συναθροίσεων και  κόμβο κυκλοφορίας.

Εικ.3.”Νησίδα VIII/ Κτίριο Α (Μέγαρο 605)

Μετά από προσθήκες, το κτήριο διαχωρίστηκε σαφώς από την ίδια πλατεία και η είσοδος σε αυτό περιορίστηκε από στενό διάδρομο (601-602) που οδηγούσε στη λιθόστρωτη αυλή (603) και η οποία κατέληγε στον προθάλαμο (604) του βασικού χώρου διαβίωσης του κτηρίου, το μέγαρο 605. Η είσοδός του μεγάρου βρίσκεται στη νότια στενή πλευρά με τη στρόφιγγα της θύρας του να διατηρείται ανέπαφη στο εσωτερικό του και στα δεξιά του εισερχόμενου.
Στις δύο γωνίες του (ΝΑ και ΝΔ) διατηρούνται λιθόκτιστες κατασκευές, πάγκοι, ενώ στη βόρεια πλευρά του διατηρεί τμήμα λιθόστρωσης, μη τυπικό δάπεδο στεγασμένου χώρου στην Πολιόχνη, και λίθων, που ίσως αποτελούσαν τμήμα σύνθετης επίπλωσης.
Άνοιγμα στα ΒΔ του μεγάρου διευκολύνει την πρόσβαση στους υπόλοιπους βοηθητικούς χώρους του κτηρίου (606-609) που κατασκευάστηκαν ενιαία με το μέγαρο και στα δυτικά αυτού. Ο χώρος (606) είναι πιθανό να λειτουργούσε ως κλιμακοστάσιο, ενώ οι διαδοχικοί του (607 & 608) φιλοξενούσαν τεράστια πιθάρια. Ο νοτιότερος από αυτούς (609), οδηγεί εκτός του βασικού κτηρίου, σε στενό, ακάλυπτο διάδρομο (611) και σε μικρά δωμάτια εντός δεύτερης «εσωτερικής» αυλής (616) μεταξύ των δύο σύγχρονων μεταξύ τους κτηρίων της νησίδας (Α & Β).
Το κτήριο λάμβανε φωτισμό και αερισμό ανατολικά από την οδό 105, δυτικά από τον διάδρομο (611) και την εσωτερική αυλή (616) και νότια από την κεντρική αυλή (603), ενώ υπήρχε μέριμνα για την απορροή της στέγης και την γενικότερη αποστράγγιση μέσω λιθόκτιστου αγωγού κατά μήκος του διάδρομου (611) και πιθανή κατάληξη στο πηγάδι της πλατείας 103.
Στην τελευταία του φάση και όπως σώζεται σήμερα το αρχικό κτήριο πλαισιώθηκε με κατασκευές και χώρους που οικειοποιήθηκαν μέρος της πλακόστρωτης πλατείας και της κεντρικής αρτηρίας 105 μειώνοντας τον διαθέσιμο δημόσιο χώρο προς όφελος του ιδιωτικού. Αυτή η διάθεση «καταπάτησης» του δημόσιου χώρου μπορεί να αντανακλά κοινωνικούς μετασχηματισμούς, χαλαρότητα ή εσωστρέφεια, ή να εκφράζει διάθεση διαχείρισης του διαθέσιμου χώρου με δεδομένο ότι οι ανάγκες σε νέους χώρους αυξήθηκαν αλλά ο διαθέσιμος χώρος του οικισμού παρέμεινε συγκεκριμένος .
Σε τομή στο εσωτερικό του μεγάρου αποκαλύφθηκαν όλες οι διαδοχικές οικοδομικές φάσεις του οικισμού και ο διαχρονικά οικιστικός χαρακτήρας του σημείου (Poliochni I: 45-72).
Το κτήριο λόγω της θέσης του στην πλατεία του οικισμού, του μεγέθους, της κατασκευής αλλά και των ευρημάτων στο εσωτερικό του θεωρείται μια από τις σημαντικότερες κατοικίες της περιόδου για την Πολιόχνη. Ένα από τα σπανιότερα ευρήματα της Εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο και επομένως και της Πολιόχνης, ο σφραγιδοκύλινδρος βορειο-συριακού τύπου από ελεφαντόδοντο με παράσταση ανθρώπων και ζώων, πιθανότατα ανήκε σε ένοικο-ους του μεγάρου. Αυτού του είδους τα ευρήματα, οι σφραγίδες, θεωρούνται αντικείμενα δηλωτικά κύρους του κατόχου αλλά και αυθεντικότητας, προέλευσης ή κτήσης του αντικειμένου που κοσμούσαν. Η συγκεκριμένη, κατασκευασμένη από υλικό που δεν επιχωριάζει στο νησί, ίσως εισηγμένη ως τελικό προϊόν, αντικείμενο συναλλαγής, ανταλλαγής, δώρο ή κειμήλιο, εγείρει αμέτρητες και ελκυστικές εικασίες για τον-τους ιδιοκτήτη-ες της.

Θέση στο Χάρτη